TEGL event logo

Date

Dec 02 2022
Expired!

Time

10:00 - 17:00

Symposium on Fundamental rights and the position of the courts

This Symposium is in Dutch

Bij rechtszaken tegen bedrijven of de Staat wordt vaak aanspraak gemaakt op fundamentele rechten of mensenrechten. Wat zijn de consequenties hiervan voor de rol van de rechter? Mag de rechter individuele mensenrechten interpreteren of maakt hij hiermee inbreuk op de trias politica? De Open Universiteit organiseert op vrijdag 2 december 2022 samen met de Universiteit Maastricht in het Nutshuis in Den Haag een symposium over dit soort thema’s op het snijvlak van het staatsrecht, de rechtstheorie en de beroepsethiek.

Het formuleren van aanspraken in termen van mensenrechten of fundamentele rechten is in de 21ste eeuw bijna een vanzelfsprekendheid geworden. Voorbeelden zijn de claims tegen de Staat in de klimaatzaken, de pleidooien voor erkenning van het recht op een eigen identiteit en het beroep op het recht op lichamelijke integriteit waarop tegenstanders van verplichte vaccinaties wijzen.

Rechterlijke macht

Minder vanzelfsprekend zijn de consequenties hiervan voor de rol van de rechter. Zo heeft het veelvuldige beroep op fundamentele rechten de positie van de rechter ten opzichte van de politiek veranderd. Recente vonnissen zoals die inzake Urgenda en Shell laten zien dat de rechterlijke macht bereid is om door interpretatie van individuele mensenrechten de Staat tot actie aan te zetten. Voorstanders menen dat dit bij uitstek tot de rechterlijke taak behoort, terwijl tegenstanders hierin een bedenkelijke inbreuk op de trias-leer menen te herkennen.

Verschillende interpretaties

Het toenemend beroep op de rechter middels fundamentele rechten heeft ook andere consequenties. De ‘open begrippen’ uit deze rechten maken verschillende interpretaties mogelijk. Wat valt onder het begrip ‘religie’ en mag de rechter bepalen wat hier niet toe wordt gerekend? Wat valt onder ‘haatzaaien’? Omvat de vrijheid van expressie ook het verspreiden van ‘nepnieuws’? Tegelijkertijd brengen de uitspraken met zich mee dat ook de positie van de rechter zelf meer ter discussie is komen te staan. Hoe is het gesteld met het vertrouwen in de rechterlijke macht, na bijvoorbeeld de Toeslagenaffaire? En speelt de beroepsethiek hierin een rol? Het symposium is interessant voor academici en praktijkjuristen.